24 Eylül 1996’da TRT İzmir Televizyonu’nun Kültürpark’taki stüdyosunda, Türk müzik tarihinin en sembolik anlarından biri yaşandı. Altı yıllık inzivasının ardından hayranlarıyla yeniden buluşan Zeki Müren, kendisi için düzenlenen törende, kariyerinin başladığı mikrofonu teslim aldıktan dakikalar sonra hayata veda etti. İşte Türkiye’nin unutamadığı o günün öyküsü.
Altı Yıllık Sessizlik
Türk sanat müziğinin “Sanat Güneşi” Zeki Müren, 1990’lı yılların başından itibaren sahnelerden ve kamuoyunun gözünden uzaklaşmıştı. Kalp rahatsızlığı ve şeker hastalığıyla mücadele eden sanatçı, ömrünün son altı yılını Bodrum’daki evinde geçiriyor, bu dönemi kendi ifadesiyle “kendini dinlemek” olarak tanımlıyordu.
Bir dönem Türkiye’nin en çok dinlenen sesi olan, plakları ülkenin ilk altın plak ödülünü kazanan ve 1991’de “Devlet Sanatçısı” unvanına layık görülen Müren’in bu uzun sessizliği, hayranları arasında hem merak hem de endişe yaratmıştı. Nadiren objektiflere yansıyan görüntüleri, her seferinde gazetelerin birinci sayfasına taşınıyordu.
TRT’den Gelen Davet
1996 yılının Eylül ayında TRT, usta sanatçı için özel bir program hazırlığındaydı. Vefatından yalnızca iki hafta önce, 10-12 Eylül tarihlerinde “Batmayan Güneş Zeki Müren” belgeseli ekrana gelmiş; ardından sanatçının İzmir’deki stüdyoda düzenlenecek törene katılması kararlaştırılmıştı.
Müren o dönemde sağlık sorunlarına rağmen müziğe dönüş hazırlığındaydı: Ajda Pekkan, Muazzez Abacı ve Muazzez Ersoy’la düetlerin yer alacağı yedi şarkılık yeni bir albüm üzerinde çalışıyordu. Ancak bu proje hiçbir zaman tamamlanamayacaktı.
24 Eylül 1996: Kültürpark’taki Stüdyo
O çarşamba günü Zeki Müren, Bodrum’dan İzmir’e geldi. TRT İzmir Televizyonu’nun Kültürpark’taki stüdyosunda kendisi için düzenlenen törende, yılların yorgunluğuna rağmen her zamanki titizliğiyle hazırlanmış, sahne ciddiyetinden ödün vermemişti.
Törenin en duygusal anı, sanatçıya kariyerinin simgesi sayılan bir hediyenin takdim edilmesiydi: Radyo yıllarında şarkılarını seslendirdiği mikrofon. 1951’de İstanbul Radyosu’nun ses yarışmasında 186 aday arasından birinci çıkarak mikrofon başına geçen ve o günden sonra Türkiye’nin sesi haline gelen Müren için bu, bir ömrün başlangıç noktasına dönmek anlamına geliyordu.
Ancak bu buluşma aynı zamanda bir veda oldu. Mikrofonu teslim almasının ardından rahatsızlanan sanatçı, geçirdiği kalp krizi sonucu stüdyoda hayatını kaybetti. Sanat Güneşi, 64 yaşında, tıpkı yıllardır dile getirdiği gibi sahnede, ışıkların altında veda etmişti.
Türkiye Yasa Boğuldu
Haber, akşam saatlerinde tüm ülkeye yayıldı. Televizyon kanalları yayın akışlarını değiştirdi, ertesi günün gazeteleri manşetlerini Sanat Güneşi’ne ayırdı. Türkiye, kırk beş yıl boyunca radyolardan, plaklardan, gazino sahnelerinden ve beyaz perdeden evlerine konuk olan bir efsaneyi kaybetmenin şokunu yaşıyordu.
Sanatçının cenazesi, memleketi Bursa’ya götürüldü. Ulu Cami’de kılınan cenaze namazının ardından, on binlerce kişinin katıldığı törenle Emir Sultan Mezarlığı’nda toprağa verildi. Bursa sokakları, “Paşa”sını son yolculuğuna uğurlamak isteyenlerle doldu.
Ardında Bıraktığı Miras
Zeki Müren’in vefatının ardından açılan vasiyeti, Türkiye’yi bir kez daha duygulandırdı. Sanatçı, tüm mal varlığını Türk Eğitim Vakfı (TEV) ile Mehmetçik Vakfı’na eşit olarak bağışlamıştı. TEV bünyesinde kurulan Zeki Müren Fonu’ndan bugüne dek binlerce öğrenciye burs sağlandı; iki vakıf 2002’de Bursa’da Zeki Müren Güzel Sanatlar Lisesi’ni hayata geçirdi.
Son yıllarını geçirdiği Bodrum’daki evi ise 2000 yılında müzeye dönüştürüldü. Sahne kostümlerinin, kişisel eşyalarının ve fotoğraflarının sergilendiği Zeki Müren Sanat Müzesi, bugün hâlâ yerli ve yabancı ziyaretçilerin akınına uğruyor.
Sahnede Doğan Sahnede Batan Güneş
Kibrit kutusundan yaptığı oyuncak mikrofonla şarkı söyleyen Bursalı bir çocuğun, Türkiye’nin en büyük ses efsanesine dönüşen hikayesi, başladığı yerde sona erdi.
Her 24 Eylül’de Bursa’daki kabri ve Bodrum’daki müzesi ziyaretçilerle dolan Zeki Müren, aradan geçen otuz yıla yaklaşan sürede ne repertuvarlardan ne de hafızalardan silindi. “Sanat Güneşi” unvanını taşıyan tek isim olarak, Türk müzik tarihindeki yerini koruyor.
