Türk müziğinin ve televizyonunun unutulmaz ismi Barış Manço, “7’den 77’ye” programıyla sadece şarkılarıyla değil, dünyanın dört bir yanından izleyiciye taşıdığı görüntülerle de gönüllerde taht kurdu. Bu yolculukların en akılda kalanlarından biri ise hiç şüphesiz, Ekvator çizgisi üzerinde yaptığı meşhur “su deneyi” oldu.
Dünyanın Ortasında Bir Türk
“Dünya turu” bölümleriyle Türk izleyicisini o dönem hayal bile edilemeyecek coğrafyalarla buluşturan Manço, kamerasını dünyayı ikiye bölen hayali çizginin, yani Ekvator’un tam üzerine kurdu. Bir ayağı Kuzey Yarımküre’de, diğer ayağı Güney Yarımküre’de poz veren sanatçı, o kendine has sıcak anlatımıyla “Şu anda dünyanın tam ortasındayım” diyerek izleyenleri ekrana kilitledi.
Suyun Yönü Değişti Türkiye Şaşkına Döndü
Programın en çok konuşulan anı ise su dolu kovayla yapılan gösteriydi. Çizginin kuzey tarafında boşaltılan suyun bir yöne, güney tarafında ise ters yöne doğru dönerek aktığı; tam çizginin üzerinde ise hiç dönmeden dümdüz süzüldüğü görüntüler, milyonlarca izleyici için adeta bir “vay canına” anıydı. O yıllarda internetin olmadığı Türkiye’de bu sahne, okullarda, kahvehanelerde, aile sofralarında günlerce konuşuldu.
Bir Neslin Fen Dersi
Manço’nun bu gösterisi, bir neslin “Coriolis etkisi”ni ilk kez duymasını sağladı. Öğretmenlerin derste örnek verdiği, çocukların lavaboda suyu boşaltırken merakla izlediği bu deney, Barış Manço’nun eğlendirirken öğreten tarzının en güzel örneklerinden biri olarak hafızalara kazındı.
İşin Bilimsel Perde Arkası
Yıllar sonra bilim insanları bu gösterinin aslında sembolik olduğunu hatırlatıyor: Coriolis etkisi okyanus akıntıları ve kasırgalar gibi dev sistemlerde belirleyici olsa da, bir kova ya da lavabo ölçeğinde suyun dönüş yönünü belirleyecek güçte değil. Ekvator çizgisi üzerindeki bu gösteriler, kabın şekli ve suyun dökülüş biçimiyle yönlendirilen, turistlere yönelik keyifli bir “şov” olarak biliniyor. Ancak bu bilimsel detay, o görüntülerin bir neslin hafızasındaki büyülü yerini asla değiştirmedi.
“Adam Gibi Adam”ın Mirası
Barış Manço’nun 1999’daki vefatının ardından bile bu görüntüler televizyonlarda ve sosyal medyada dönmeye devam ediyor. Ekvator’daki o su kovası, Manço’nun “dünyayı Türk izleyicisinin ayağına getirme” misyonunun en sevimli sembollerinden biri olarak nostalji arşivlerindeki yerini koruyor.
